Jak prawidłowo wyceniać projekty technologiczne?

Wycena wartości wewnętrznej spółek technologicznych to kluczowy element oceny ich potencjału inwestycyjnego. Jednak aby ją dobrze wyliczyć, niezbędna jest prawidłowa wycena poszczególnych projektów technologicznych, które stanowią fundament wartości wewnętrznej każdej z tych firm.

Projekty technologiczne charakteryzują się wysoką innowacyjnością, długim czasem ich rozwoju oraz znaczącym ryzykiem niepowodzenia. Ich wartość nie jest i nie może być bezpośrednio odzwierciedlona w tradycyjnych wskaźnikach finansowych, dlatego wymaga dokładnej i szczegółowej analizy. Czynniki takie jak faza rozwoju, trwała przewaga konkurencyjna na wybranych rynkach docelowych czy porównanie ich z innymi podobnymi technologiami lub firmami przy jednoczesnej ocenie potencjału ich komercjalizacji – mają kluczowe znaczenie przy ocenie wartości każdego tego typu projektu. Aby uzyskać realistyczny obraz wartości tych projektów, metoda wyceny musi być odpowiednio dobrana do modelu biznesowego spółki oraz dopasowana do specyfiki danych, jakie mamy do dyspozycji.

Poniżej przedstawiam najbardziej typowe metody analityczne, które pokrywają 98% przypadków, jakie znajdziecie na polskim rynku firm rozwijających nowoczesne technologie.

Metody wyceny projektów technologicznych

Nie ma jednej uniwersalnej metody wyceny projektów technologicznych, ponieważ nie ma identycznych danych wejściowych, jakich można użyć do wyceny tego typu projektów. Istnieją natomiast trzy główne metody wyceny, na których należy się oprzeć. Są to:

• metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych DCF
• metoda wyceny wartości projektów EV/R
• metoda porównawcza wartości projektów referencyjnych.

Najdokładniejsza z nich – metoda DCF – jest równocześnie metodą najtrudniejszą do zastosowania, ponieważ wymaga precyzyjnych danych dotyczących prognozowanej przyszłej sprzedaży rozwijanych technologii. Z kolei metoda porównawcza wartości projektów referencyjnych jest metodą najprostszą do zastosowania, ale też jej dokładność jest najniższa. Metoda wyceny wartości projektów EV/R jest natomiast pewnym kompromisem między tymi dwiema metodami.

Każdy model biznesowy ma też inną specyfikę, a co za tym idzie, inne metody wyceny projektów technologicznych będą do niego mniej lub bardziej dopasowane. W pierwszej kolejności stosujcie więc metody, które poniżej określiłem jako preferowane dla danego modelu biznesowego, tak by uzyskać bardziej realistyczny obraz wyceny wartości danych projektów, pamiętając jednak, że w większości przypadków prognozowane dane sprzedażowe nie będą łatwo dostępne. W zależności więc od dostępnych danych należy korzystać z kolejnych dostępnych metod analitycznych.

Poniżej podaję kolejność metod analitycznych w zależności od dominującego modelu biznesowego w danym podmiocie.

Własna produkcja i sprzedaż w zorganizowanym otwartym globalnym kanale sprzedaży usług i produktów cyfrowych 

• Metoda preferowana: metoda DCF
• Metody pomocnicze w kolejności: metoda EV/R, metoda porównawcza wartości transakcji referencyjnych.

Własna produkcja i bezpośrednia sprzedaż

• Metoda preferowana: metoda DCF
• Metody pomocnicze w kolejności: metoda EV/R, metoda porównawcza wartości transakcji referencyjnych.

Własna produkcja i licencjonowanie na rzecz podmiotów zewnętrznych 

• Metoda preferowana: metoda DCF
• Metody pomocnicze w kolejności: metoda EV/R, metoda porównawcza wartości transakcji referencyjnych.

Sprzedaż technologii (IP) podmiotowi branżowemu 

• Metoda preferowana: metoda porównawcza wartości transakcji referencyjnych
• Metody pomocnicze w kolejności: metoda EV/R, metoda DCF. 

Sprzedaż całej firmy podmiotowi branżowemu

• Metoda preferowana: metoda porównawcza wartości transakcji referencyjnych
• Metody pomocnicza: metoda EV/R 

Metody mieszane skierowane do skonsolidowanego segmentu rynku

• Metoda preferowana: metoda DCF
• Metody pomocnicze w kolejności: metoda EV/R, metoda porównawcza wartości transakcji referencyjnych.

Metody mieszane skierowane do nieskonsolidowanego segmentu rynku

• Metoda preferowana: metoda DCF
• Metody pomocnicze w kolejności: metoda EV/R, metoda porównawcza wartości transakcji referencyjnych.

Pozostałe modele biznesowe

• Metoda preferowana: metoda porównawcza wartości transakcji referencyjnych
• Metody pomocnicze w kolejności: metoda EV/R, metoda DCF. 

Metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych DCF

Dla wyceny projektu, gdzie mamy dostępne prognozy sprzedaży danej technologii, najlepiej jest zastosować metodę zdyskontowanych przepływów pieniężnych DCF (discounted cash flow), uwzględniającą segmentację poszczególnych przychodów. W tym przypadku szczególną uwagę należy zwrócić na przepływy pieniężne pochodzące ze sprzedaży lub licencjonowania produktów, które to będą stanowiły główne źródło przychodów.

Formuła do obliczenia wartości projektu:

Aby prawidłowo wycenić wartość projektu lub technologii, należy oszacować przychody z wszystkich produktów sprzedawanych lub licencjonowanych w okresie kolejnych 5 lat od daty rozpoczęcia sprzedaży pierwszego produktu:

• CF sprzedaż (t): średnie przepływy pieniężne z tytułu sprzedaży każdego produktu lub technologii, jakie firma wygeneruje w danym okresie. 
• r: stopa dyskontowa odzwierciedlająca średni koszt kapitału w danym okresie. Stopa ta jest używana do zdyskontowania przyszłych przepływów pieniężnych, aby odzwierciedlić ich wartość w dniu dzisiejszym. O ile dany podmiot nie korzysta jeszcze z kapitału dłużnego, do wyliczenia tej wartości należy przyjąć średnią wartość inflacji prognozowaną na dany okres.
• n: liczba lat prognozy. Jest to okres, w którym prognozowane są przyszłe przepływy pieniężne z tytułu sprzedaży.

Aby dobrze oszacować stosunek wartości przychodów, należy wykonać następujące kroki:

• Segmentacja przychodów. Skoncentrujcie się wyłącznie na prognozowaniu przepływów pieniężnych z tytułu sprzedaży na poszczególnych produktach w podziale na lata.
• Wybór stopy dyskontowej. Określcie odpowiednią stopę dyskontową, która będzie odzwierciedlała rzeczywiste koszty kapitału, jakie firma będzie ponosić. Jeżeli firma nie ponosi jeszcze tego kosztu, należy przyjąć w to miejsce wartość prognozowanej inflacji. Wysokość stopy dyskontowej należy określić możliwie dokładnie.
• Zastosowanie metody DCF. Użyjcie powyższej formuły, aby zdyskontować przyszłe przepływy pieniężne z tytułu umów licencyjnych do wartości bieżącej. Suma tych zdyskontowanych przepływów pieniężnych da wartość projektu lub rozwijanej technologii.

Do końcowego obliczenia wartości każdego projektu lub technologii zastosujcie jeszcze projektowe dyskonta finansowe zgodne ze stanem faktycznym i znajdujące się w punktach: A, B i C, które wymieniam w dalszej części zatytułowanej „Projektowe dyskonta finansowe”.

Metoda wyceny wartości projektu EV/R

Wskaźnik wyceny wartości projektu EV/R pokazuje, jak wartość danego projektu odnosi się do jego rocznych przychodów. Jest szczególnie użyteczny w wycenie projektów technologicznych, gdzie przyszłe przychody są kluczowe, ale trudne do przewidzenia. 

Aby wycenić nowy projekt, można zastosować metodę porównawczą, bazującą na danych z transakcji referencyjnych.

• Zbieranie danych. Pierwszym krokiem jest zebranie szczegółowych informacji o transakcjach referencyjnych w danej branży. Należy zebrać dane dotyczące przynajmniej dwóch różnych transakcji referencyjnych obejmujące: przychody generowane przez przejęte firmy oraz porównywalny etapu rozwoju technologii w momencie ich przejęcia. Ważne jest, aby te firmy były porównywalne pod względem technologii, rynku oraz fazy rozwoju.
• Obliczenie wskaźników wycen. Dla każdej z tych transakcji należy obliczyć wskaźnik EV/R. Wskaźnik ten oblicza się jako stosunek wartości transakcji (EV) do rocznych przychodów przejętej firmy. Wzór wygląda następująco:

gdzie:

• Wartość transakcji (EV): Jest to cena, jaką nabywca zapłacił za przejęcie podobnej firmy.
• Przychody (R): Są to roczne przychody generowane przez przejętą firmę w momencie transakcji.
• W przypadku wielu transakcji do porównania należy wstawić w liczniku sumę wygenerowanych rocznych przychodów, a w mianowniku sumę liczb transakcji referencyjnych.
• Jeżeli w zestawieniu występuje transakcja, która zdecydowanie odbiega od średniej wartości pozostałych transakcji, przychodu lub ich korelacji, to taką transakcję należy w obliczeniach pominąć.

Aby dobrze oszacować wartość projektu metodą wyceny wartości transakcji (EV), należy wykonać następujące kroki:

• Prognozowanie średnich przychodów. Oszacujcie przyszłe przychody, jakie firma planuje generować z produkcji i sprzedaży swoich produktów w kolejnych 5 latach od rozpoczęcia sprzedaży każdej technologii. Prognozy powinny opierać się na realistycznych założeniach rynkowych, uwzględniając potencjalne bariery oraz możliwości ekspansji. Na podstawie zebranych danych, wyciągnijcie średnią arytmetyczną z tych przychodów, dzieląc ich sumę na ilość lat, w jakich prognoza była robiona. 
• Obliczenie wskaźnika EV/R. Zastosujcie powyższy wzór do obliczenia wskaźnika EV/R na podstawie zebranych danych z transakcji referencyjnych, postępując zgodnie z opisanymi zasadami. Następnie obliczcie średnią wartość EV/R.
• Obliczenie wartości projektu. Pomnóż średnie prognozowane przychody przez obliczony średni wskaźnik EV/R, aby uzyskać wartość projektu, według wzoru:

Do końcowego obliczenia wartości każdego projektu lub technologii zastosuj jeszcze projektowe dyskonta finansowe zgodne ze stanem faktycznym i znajdujące się w punktach: A, B i C, które wymieniam w dalszej części „Projektowe dyskonta finansowe”.

Metoda porównawcza wartości projektów referencyjnych

Wycena metodą porównawczą wartości projektów referencyjnych polega na porównaniu wartości transakcji zbywanych technologii, podobnych do tej, którą firma rozwija. Jest to jednocześnie jedna z najprostszych metod do zastosowania. Wartość projektu wyznacza się po prostu na podstawie analizy rynkowej wartości technologii (IP) w porównywalnych transakcjach rynkowych, jakie miały miejsce w przeszłości, podzielny przez liczbę transakcji referencyjnych.

Formuła do obliczenia wartości projektu:

Aby prawidłowo wycenić wartość transakcji referencyjnych, należy odnaleźć wartości transakcji referencyjnych w okresie ostatnich 10 lat:

• Wartość transakcji referencyjnych: to suma wartości transakcji referencyjnych, które zostały zebrane dla porównywalnych technologii w tej samej branży. 
• Liczba projektów: oznacza liczbę transakcji referencyjnych użytych do obliczenia średniej wartości.
• Przy wyborze transakcji referencyjnych należy uwzględnić tylko te transakcje, które są najbardziej zbliżone do analizowanej technologii oraz odrzucić wszystkie skrajnie wysokie i skrajnie niskie wartości do przeprowadzonych obliczeń (odbiegające swoją wartością od większości transakcji).

Aby dobrze oszacować wartość każdego projektu, wykonajcie następujące kroki:

• Zbieranie danych o transakcjach referencyjnych. Pierwszym krokiem jest znalezienie transakcji, w których podobne technologie (IP) zostały sprzedane globalnym partnerom. Dane powinny obejmować wartości tych transakcji.
• Odrzucenie skrajnych wartości. Analizując zebrane dane, należy odrzucić transakcje o wartościach skrajnych – zarówno tych bardzo wysokich, jak i bardzo niskich – które mogą zniekształcać średnią. Ważne jest skupienie się na transakcjach najbardziej zbliżonych do technologii, którą planuje sprzedać firma.
• Obliczenie sumy wartości transakcji. Po odrzuceniu skrajnych wartości należy obliczyć sumę pozostałych transakcji. Ustalona w ten sposób wartość stanowi podstawę do wyceny projektu.

Do końcowego obliczenia wartości każdego projektu lub technologii zastosujcie jeszcze projektowe dyskonta finansowe zgodne ze stanem faktycznym i znajdujące się w punktach: A, B i C wymienionych w części „Projektowe dyskonta finansowe”.

Sprzedaż całej firmy podmiotowi globalnemu

Istnieje jeden wyjątek od stosowania powyższych metod obliczeniowych. Jest nim przypadek, gdy firma technologiczna decyduje się na sprzedaż globalnemu podmiotowi całej swojej działalności, a nie jedynie samej technologii jako wydzielonego IP. W takim wypadku wycena powinna być oparta na metodzie porównawczej (market comparables).

Formuła do obliczenia wartości firmy (metoda porównawcza)

Aby prawidłowo wycenić średnią wartość transakcji referencyjnych, należy odnaleźć wartości transakcji referencyjnych w okresie ostatnich 10 lat.

• Średnia wartość transakcji referencyjnych. To średnia arytmetyczna wartości sprzedaży całych firm w tej samej branży, które są najbardziej porównywalne pod względem technologii, rynku, skali działalności oraz potencjału wzrostu. Skrajne wartości (bardzo wysokie i bardzo niskie) powinny zostać odrzucone, aby uzyskać dokładniejszą wycenę.
• Liczba transakcji. Liczba transakcji referencyjnych, które zostały uwzględnione w obliczeniach. Ważne jest, aby transakcje te były wystarczająco podobne do sprzedawanej firmy, co zwiększa trafność wyceny.

Aby dobrze oszacować wartość firmy metodą porównawczą, wykonajcie następujące kroki:

• Analiza transakcji rynkowych: Pierwszym krokiem jest zebranie danych o transakcjach sprzedaży firm technologicznych, które są porównywalne pod względem technologii, wielkości, rynku i fazy rozwoju. Wartości transakcji powinny być dobrze udokumentowane i odnosić się do firm o podobnym potencjale.
• Odrzucenie skrajnych wartości: Następnie należy odrzucić transakcje, których wartość znacznie odbiega od normy – zarówno te, które są znacznie wyższe, jak i te, które są znacznie niższe od średniej. Pozwoli to na uzyskanie bardziej trafnej i wiarygodnej wyceny.
• Obliczenie bazy wartości firmy: Po odrzuceniu skrajnych wartości, obliczcie średnią arytmetyczną z pozostałych transakcji. Średnia wartość transakcji będzie stanowić bazę dla wyceny sprzedawanej firmy.

Do końcowego obliczenia wartości każdego projektu lub technologii zastosujcie jeszcze projektowe dyskonta finansowe zgodne ze stanem faktycznym i znajdujące się w punkcie D w części projektowe dyskonta finansowe.

Projektowe dyskonta finansowe

A. Dyskonto finansowe w zależności od geograficznych rynków zbytu

Ryzyko związane z geograficznymi rynkami zbytu dla poszczególnych projektów lub technologii odgrywa kluczową rolę w prawidłowej wycenie ich wartości. Rynki różnią się pod względem wielkości, dojrzałości, obowiązujących regulacji, stabilności politycznej, dostępności i konkurencyjności, co wpływa na stopień ryzyka.

• Sprzedaż na rynku lokalnym: dyskonto w wysokości 48%. Najwyższe dyskonto ze względu na ekspansję ograniczoną produktu do rynku lokalnego.
• Sprzedaż na rynku azjatyckim: dyskonto w wysokości 18%. Wysokie dyskonto ze względu na stosunkowo ograniczoną wartość rynku, ryzyka polityczne, bariery wejścia oraz znaczne różnice kulturowe, które mogą utrudniać ekspansję na tym rynku.
• Sprzedaż na rynku Unii Europejskiej: dyskonto w wysokości 6%. Ryzyko mniejsze, ale nadal obecne ze względu na ograniczenie sprzedaży do jednego rynku globalnego, skomplikowane regulacje i silną konkurencję na rynku europejskim.
• Sprzedaż na rynku Unii Europejskiej lub USA i Azji: dyskonto w wysokości 4%. Dywersyfikacja na kilku rynkach obniża ryzyko, co uzasadnia niższe dyskonto.
• Sprzedaż na rynkach Unii Europejskiej i USA: dyskonto w wysokości 2%. Najniższe dyskonto, ponieważ są to rynki o stabilnych regulacjach i znacznym popycie na nowoczesne technologie.
• Sprzedaż na rynkach Unii Europejskiej, USA i Azji: brak dyskonta. Zróżnicowanie rynków zbytu na wszystkie trzy główne regiony eliminuje potrzebę stosowania dyskonta, ponieważ dywersyfikacja znacznie obniża ryzyko.

B. Dyskonta finansowe dla projektów i technologii w różnych fazach rozwoju w zależności od branży, w jakiej spółka działa

Każda firma działa w specyficznej dla siebie dominującej branży. Dla każdej z tych branż stosuje się indywidualne dyskonta finansowe, zależne od etapu rozwoju danego projektu lub technologii. Poniżej podaję główny podział na dominujące branże w spółkach nowych technologii oraz stosowane w ocenie ich projektów specyficzne dyskonta finansowe odpowiadające stopniowi rozwoju poszczególnych projektów lub technologii. Do zastosowania odpowiedniego stopnia rozwoju uznaje się zakończenie danej fazy, a nie jej rozpoczęcie.

Dominujące branże w spółkach nowoczesnych technologii:

• Farmaceutyka i biotechnologia
• Technologie i urządzenia medyczne
• Technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT)
• Energetyka odnawialna
• Automatyka i robotyka
• Sztuczna inteligencja (AI) i uczenie maszynowe
• Produkty oparte na nanotechnologiach
• Technologie kosmiczne
• Blockchain i fintech
• Przemysł 4.0 (internet rzeczy, IoT)

W przyszłości mogą pojawić się nowe branże w dziedzinie nowych technologii i w takim wypadku należy określić i stosować nowe dyskonta specyficzne dla nowo powstałej branży. 

Farmaceutyka i biotechnologia:

• Faza odkrycia: 90% dyskonta 
• Faza przedkliniczna: 75% dyskonta 
• Faza kliniczna I: 60% dyskonta 
• Faza kliniczna II: 50% dyskonta 
• Faza kliniczna III: 40% dyskonta 
• Certyfikacja: 25% dyskonta 
• Wdrożenie produkcyjne: 15% dyskonta
• Produkt wprowadzony na rynek (własna sprzedaż): 10% dyskonta

Medycyna zwierzęca:

• Faza odkrycia: 80% dyskonta 
• Faza przedkliniczna: 70% dyskonta 
• Faza kliniczna: 40% dyskonta 
• Faza wyników pośrednich, badania: 35% dyskonta 
• Faza publikacji wyników końcowych: 30% dyskonta 
• Certyfikacja: 20% dyskonta 
• Wdrożenie produkcyjne: 15% dyskonta
• Produkt wprowadzony na rynek (własna sprzedaż): 10% dyskonta

Technologie i urządzenia medyczne:

• Faza odkrycia: 85% dyskonta 
• Rozwój prototypu i zabezpieczenie praw IP: 70% dyskonta
• Faza kliniczna I: 60% dyskonta 
• Faza kliniczna II: 50% dyskonta 
• Faza kliniczna III: 40% dyskonta 
• Certyfikacja: 30% dyskonta
• Wdrożenie produkcyjne: 20% dyskonta
• Produkt wprowadzony na rynek (własna sprzedaż): 15% dyskonta
• Skalowanie sprzedaży: 10% dyskonta – rozszerzenie dostępności produktu.

Technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT):

• Faza odkrycia: 100% dyskonta
• Faza koncepcyjna: 85% 
• Faza rozwój prototypu: 70% dyskonta 
• Faza beta testów: 50% dyskonta 
• Wczesna komercjalizacja: 30% dyskonta
• Skalowanie sprzedaży: 15% dyskonta 
• Faza dominacji rynkowej: 5% dyskonta 

Energetyka odnawialna:

• Faza odkrycia: 95% dyskonta
• Faza koncepcyjna: 90% dyskonta
• Badania i rozwój technologii: 80% dyskonta 
• Testowanie w skali pilotażowej: 65% dyskonta 
• Wdrożenie komercyjne: 40% dyskonta 
• Rozwój projektów infrastrukturalnych: 25% dyskonta 
• Stabilizacja sprzedaży: 10% dyskonta

Automatyka i robotyka:

• Faza odkrycia: 90% dyskonta
• Faza badawcza: 80% dyskonta
• Prototypowanie: 60% dyskonta 
• Pilotaż przemysłowy: 45% dyskonta
• Wczesna produkcja: 30% dyskonta 
• Masowa produkcja: 15% dyskonta 
• Wdrożenie sprzedaży: 10% dyskonta 

Sztuczna inteligencja (AI) i uczenie maszynowe:

• Faza odkrycia: 95% dyskonta
• Faza badawcza: 85% dyskonta 
• Rozwój algorytmów: 70% dyskonta 
• Wczesne wdrożenia: 50% dyskonta 
• Testy i optymalizacja: 35% dyskonta
• Skalowanie rynkowe: 20% dyskonta 
• Faza dominacji rynkowej: 10% dyskonta 

Produkty oparte na nanotechnologiach:

• Faza odkrycia: 100% dyskonta
• Faza badawcza: 90% dyskonta 
• Rozwój prototypów: 75% dyskonta 
• Testy i walidacja: 55% dyskonta 
• Pierwsza sprzedaż komercyjna: 35% dyskonta
• Skalowanie sprzedaży: 20% dyskonta 
• Faza dominacji rynkowej: 10% dyskonta 

Technologie kosmiczne:

• Faza odkrycia: 100% dyskonta
• Faza badawcza: 90% dyskonta 
• Prototypowanie i testy na ziemi: 75% dyskonta 
• Testy w przestrzeni kosmicznej: 60% dyskonta 
• Pierwsze komercyjne wdrożenia: 40% dyskonta 
• Skalowanie sprzedaży: 20% dyskonta 
• Faza dominacji rynkowej: 10% dyskonta 

Blockchain i fintech:

• Faza odkrycia: 90% dyskonta
• Faza koncepcyjna: 85% dyskonta 
• Rozwój MVP (minimum viable product): 70% dyskonta 
• Wczesne wdrożenie i testy: 50% dyskonta 
• Rozwój i ekspansja: 35% dyskonta 
• Skalowanie i komercjalizacja: 20% dyskonta 
• Dominacja rynkowa: 10% dyskonta 

Przemysł 4.0 (internet rzeczy, IoT):

• Faza odkrycia: 100% dyskonta
• Skalowanie operacyjne: 30% dyskonta 
• Pierwsza komercjalizacja rynkowa: 20%
• Faza ekspansji rynkowej: 10% dyskonta 
• Dominacja rynkowa: 5% dyskonta

C. Dyskonta projektowe związane z liczbą rozwijanych jednocześnie projektów lub technologii 

Liczba rozwijanych jednocześnie projektów lub technologii wpływa na ryzyko osiągnięcia sukcesu przez dany podmiot. Należy podchodzić ostrożne do dwóch skrajnych przypadków: gdy firma rozwija tylko jeden produkt (co niesie podwyższone ryzyko bankructwa takiej spółki w przypadku niepowodzenia) oraz gdy firma rozwija naraz więcej niż 6 projektów – to z kolei niesie ryzyko przeciążenia kosztowego firmy. W związku z tym należy zastosować dodatkowe dyskonto finansowe w zależności od liczby rozwijanych produktów lub technologii:

• tylko 1 rozwijany projekt: dyskonto 20%
• od 2 do 5 projektów: dyskonto 0%
• 6 lub więcej projektów: dyskonto 15%.

D. Wskaźniki dla zbycia całej firmy w metodzie porównawczej

Dla każdej z wymienionych branż stosuje się indywidualne wskaźniki dyskonta. Poniżej podaję główny podział na dominujące branże w spółkach nowych technologii oraz stosowane przy ich sprzedaży dyskonta. 

• Farmaceutyka i biotechnologia: 40%
• Medycyna zwierzęca: 30%
• Technologie i urządzenia medyczne: 30%
• Technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT): 35%
• Energetyka odnawialna: 30%
• Automatyka i robotyka: 35%
• Sztuczna inteligencja (AI) i uczenie maszynowe: 25%
• Produkty oparte na nanotechnologiach: 35%
• Technologie kosmiczne: 40%
• Blockchain i fintech: 35%
• Przemysł 4.0 (internet rzeczy, IoT): 35%
• Pozostałe branże: 45%

Wszystkie te dyskonta związane z obliczeniem wartości projektów technologicznych odgrywają kluczową rolę w prawidłowym wyliczeniu wartości wewnętrznej każdej spółki nowych technologii. Tworzą one prawie całość obrazu dla inwestora, który chce zrozumieć, jak znaleźć swój punkt odniesienia na tym dynamicznie działającym rynku wysokich technologii. Prawie, ponieważ pozostał jeszcze jeden element: parasol bezpieczeństwa… Ale o nim napiszę Wam już następnym razem.